De Avant-Garde: ‘Depression’

Geplaatst: 7 december 2009 | Auteur: Ruchama | Categorie: cureren, installatie, politiek, sculptuur, tentoonstelling, video | Tags: Anja Kirschner en David Panos, Depression, Joanne Tatham en Tom O'Sullivan, Lee Lozano, Maastricht, Marres, Melanie Gilligan, Stephan Dillemuth | 5 reacties »

Op de allerlaatste dag van de internationale groepstentoonstelling ’Depression’ ben ik alsnog afgereisd naar Maastricht om de expositie bij Marres te bekijken. De expositie werd gepresenteerd als onderdeel van het programma ‘de Avant-Garde’ van Marres, dat zich de komende tijd richt op de 20ste eeuw en het idee van avant-garde.

De voornaamste redenen om de tentoonstelling te bezoeken waren mijn nieuwsgierigheid naar het programma, nadat ik recensies had gelezen over de afgelopen expositie ‘The Russian Schizorevolution: an exhibition that might have been’  en het werk van Stephan Dillemuth, een kunstenaar uit München die een zelfde soort onderwerpen onderzoekt in zijn werk als waar ik zelf mee bezig ben. Op zijn website - http://www.societyofcontrol.com – onderzoekt hij de geschiedenis van de ‘Reform-beweging’.

‘Marres, centrum voor contemporaine cultuur’ is een charmant initiatief in een prachtig gebouw in de binnenstad van Maastricht. Achter het gebouw ligt een tuin waar een soort permacultuur ontwerp een prettig rommelig aanzien creëert.

Het onderwerp ‘Depression’ en de omschrijving hiervan door de curatoren Lisette Smits en Dan Kidner klinkt interessant. “…there are a number of distinct themes that emerge from the exhibition: the fate of the 20th century avant-gardes, cultural representations of economic systems and financial crises, the mourning of social systems and political movements, and personal and collective loss. ….” vermeld het persbericht.

Bij binnenkomst viel het me op het eerste gezicht allemaal wat tegen. Kleine werkjes aan de muur, een aantal niet echt overtuigende schilderingen en wat vreemd gekunsteld aandoende sculpturen bevolkten de benedenverdieping. Over tien minuten zou er een rondleiding plaatsvinden dus haastte ik mij nog snel even naar boven, voor dat mijn perceptie beïnvloedt zou worden door het verhaal van een van de curatoren.

Boven aangekomen stond in de hal een wat verloren sculptuurtje in brons van Joanne Tatham en Tom O’Sullivan. Het leek een pennenbakje met wat kwasten afgegoten in brons. De typische absurde stijl van dit kunstenaarsduo, dat een jaar geleden in Smart Project Space een groot aantal werken exposeerde, blijft mij verbazen. Het gortdroge werk wekt bij mij een soort irritatie op die grenst aan bewondering voor de manier waarop deze intellectuele anti-humor uiterst minutieus wordt uitgevoerd. Hierin zou mee kunnen spelen dat ik als technisch assistent mee heb geholpen bij de opbouw van de expositie van Joanne Tatham en Tom O’Sullivan in Smart en daarbij kennis heb gemaakt met hun werkmethode.

Op de bovenverdieping waren twee overtuigende videowerken van Melanie Giligan en het duo Anja Kirschner en David Panos te bewonderen. Crisis in the Credit System (2008) van de Canadese Melanie Gilligan lijkt op een soort ‘Goede Tijden Slechte Tijden’ over de kredietcrisis en is opvallend professioneel gemaakt in de stijl van een televisieserie.

De video ‘The last Days of Jack Sheppard’ door Anja Kirschner en David Panos is een kostuumdrama over het narrativiseren van werkelijke gebeurtenissen in romanvorm, aan de begindagen van financiële speculaties.

Het werk van Stephan Dillemuth is het enige werk dat echt als een installatie voor de ruimte gemaakt is en neemt een hele kamer in beslag. De installatie bestaat o.a. uit een aantal sculpturen van gips, een platenspeler die met de hand is aan te draaien en de geluiden van een hersenscan reproduceert , linosnede afdrukken, foto’s en een replica van de houten stoel van Karl Graeser (1895-1915) een van de mede oprichters van de reform kolonie op de berg Monte Verità bij Ascona.

Na de rondleiding van de curator bleek een aantal werken op de benedenverdieping van de Amerikaanse kunstenares Lee Lozano (1930-1999), die door de wat rommelige opbouw van de tentoonstelling mij niet echt opgevallen waren, zeker de moeite waard om nogmaals te bekijken. Lee Lozano, die actief was in de New Yorkse kunstscène van de jaren zestig, maakte deze ‘Text pieces’ aan het eind van de jaren zestig, in de jaren zeventig nam ze voorgoed afscheid van de kunstwereld.

Nu blijft bij mij het gevoel hangen dat zo’n soort expositie als ‘Depression’ bestaat bij de gratie van het verhaal van de curatoren, maar dat het werk van de kunstenaars er, met een aantal uitzonderingen, bij de haren bijgesleept lijkt te zijn. Ligt dit aan de prima donna houding van de gevierde kunstenaars die hun werken de hele wereld over sturen maar niet echt betrokken zijn bij de opbouw en daarmee de fysieke aard van een expositie? Of ligt dit aan de curatoren, die een kunstwerken als een soort illustratie bij een verhaal beschouwen?

Marres, centrum voor contemporaine cultuur, Maastricht
De Avant-Garde: ‘Depression’: 19 september – 29 november 2009

http://www.marres.org/nl

---