Schoonheid in Almere – Germaine Kruip

Geplaatst: 4 januari 2010 | Auteur: Ruchama | Categorie: fotografie, installatie, sculptuur, tentoonstelling | Tags: Almere, De Paviljoens, Germaine Kruip, Only the Title Remains, Piet Mondriaan, Theo van Doesburg | Geen reacties »

“Niet tegen de muren hangen, de ruimt is speciaal wit geschilderd voor deze expositie en we gaan zo ook sluiten, want we zijn alleen met daglicht open.” Inderdaad stapte ik een erg witte, esthetische tentoonstelling binnen. Buiten sneeuwde het die dag en wat me opviel was dat zelfs Almere iets moois had, bedekt door een dun laagje sneeuw. De sneeuwbeelden die zich door de ramen van De Paviljoens aandienden, wonnen het haast van het minimale en abstracte werk, maar in sommige gevallen versterkten ze juist het werk. Sneeuw tegenover modder, schoonheid en goedheid tegenover slechtheid en lelijkheid, dat soort ouderwetse en basale ideeën kwamen in mij op toen ik de tentoonstelling ‘Only the Title Remains’ van Germaine Kruip bezocht.

Een van de dia-projectoren had het begeven en daardoor moest de suppoost het apparaat handmatig bedienen. Het werk ‘Image Archive’ toonde steeds twee projecties tegelijkertijd, je zag synchroon twee op elkaar lijkende beelden; steeds werd iets uit het collectieve geheugen (de schilderkunst of het nieuws) terzijde gestaan door een afbeelding die daar op leek. De beelden hadden het eigenaardige effect elkaar als het waren te bevestigen, alsof de hersenen door twee dezelfde soort afbeeldingen tegelijkertijd te bekijken herkenningssignalen gingen uitzenden.

Even verderop in de tentoonstelling staat ‘Marble Untitled’ twee uit marmer gezaagde plakken van een zelfde blok steen die gespiegeld aan elkaar bevestigd zijn. Dit effect kom je nog wel eens tegen in klassieke gebouwen, daar werd het gebruikt om een ultieme symmetrie te realiseren, waarin zelfs de toevalligheden uit de natuur niet onberoerd werden gelaten.

In ‘Reading Room’ roteert een daglichtspot in enkele minuten langs een rail door de ruimte en creëert daarmee schaduwen op de muur die het verstrijken van de tijd lijken te versnellen.

‘Daytime’ is een systeem van draaiende luiken, dat om de 14 seconden buiten en binnen laat zien, door beurtelings spiegelende en blinderende luiken. De luiken lijken te snel te draaien en maken daarbij een knarsende geluid, Toch kwam het gevoel van ‘binnen’ en ‘buiten’ goed over, vooral doordat de geblindeerde luiken en de spiegels je ook direct met jezelf, als kijker, confronteren.

Zowel ‘Reading Room’ als ‘Daytime’ leken een mechanische wereld, badend in een koud licht.  Het piepende luiksysteem creëerde, net wat te snel een sensatie van licht en donker, in een smetteloze white cube. Een haperende diaprojector die probeerde een synchroon beeld te creëren. Juist door deze kleine gebreken werd het bijna immateriële werk zo ontroerend aards.

‘Counter Composition III’ is een ronddraaiend werk dat schaduwen en reflecties werpt op de muren en het plafond, de compositie is geïnspireerd door het werk Contra-compositie VIII van Theo van Doesburg uit 1925. Germaine Kruip laat dit werk ook in Leiden zien in het kader van de Theo van Doesburg expositie in Scheltema, een oude deken fabriek een eindje verderop aan de gracht bij Museum de Lakenhal. De Counter compositie van Germaine lijkt een combinatie tussen een schaduw mobile van Maholy-Nagy en een werk van De Stijl. Ergens hoopte ik nog op een vierde dimensie maar het werk doet meer denken aan een verwijzing naar Plato’s grot waarin we alleen schaduwen en reflecties van de werkelijkheid kunnen zien.

Van Doesburg, maar vooral ook Mondriaan, voorspelden dat alle kunsten in de toekomst zouden ‘verzinnelijken’ en alleen nog maar uit de idee zouden voortkomen. Maar Germaine’s werken zijn ook esthetisch als object op zich, de schaduw of de afspiegeling op de muur werken mee, maar lijken niet de hoofdgedachte. De titel van de expositie verwijst naar het idee dat datgene dat we niet direct waarnemen, door onze visuele herinnering ingevuld kan worden.

Mijn persoonlijke fascinatie voor de spirituele achtergronden van de historische avantgarde deden mij denken aan de onbeantwoorde brief van Piet Mondriaan aan Rudolf Steiner en ik vroeg me af wat voor soort kunst dat had kunnen opleveren, maar ik kon me daar niet echt een voorstelling van maken. In ieder geval meer dan een combinatie tussen Maholy-Nagy en Van Doesburg. Hieronder de genoemde brief waarin Mondriaan heel direct verwijst naar de rol van het neoplasticisme voor de theosofie en de antroposofie. Daarnaast noemt hij ook de logische deductie, naast het wat zweverige idee van de openbaring, als kunstzinnige methode.

25/2 ’21 Paris

rue de Coulmiers 5

Dear Sir,

As I have read several of your books, I would like to know whether you have the time to read the enclosed booklet written by me, “Le Néo-plasticisme”.

Neoplasticism is according to me the art of the near future for all true Anthroposophists and Theosophists.

The Neoplasticism realizes harmony by the equality of two extremes: the Universal and the Individual. The first by revelation, the second by deduction. Art expresses visually the evolution of life: evolution of the mind and (but in the opposite direction) the evolution of matter. It is only possible to achieve a relative equilibrium by destroying the form and to replace that by new, universal plastic [visual] means.

I would like to hear your ideas on the subject, if you feel like replying. I apologize for writing in French: I don’t know German well enough.

With the highest regards,

P. Mondrian.

De muren waren wit, maar niet echt wit, de mechanismen piepten, als ouden van dagen met een sterfelijk lichaam. De pogingen tot perfectie legden juist de nadruk op de aardse smoezeligheid. Ik geloof dat ik de voorkeur geef aan dat aardse ‘vieze’, als plat getrapte sneeuw, boven de steriele heilige waarneming. Ik zal hier verder niet te veel uitweiden over spaced out herinneringen aan de aarde à la Solaris door Tarkovski…..

Ik was blij Almere te verlaten met de nieuwe wetenschap dat mijn waarneming symmetrie als bevestiging van een vermoeden van schoonheid accepteert en dat ik deels onbewust, symmetrische verdubbeling denk te herkenen en dit als schoonheid interpreteer. Ik had nooit vermoed dat mijn waarneming zo simplistisch was en alleen bevestigd wil zien wat ik al dacht te weten.

En dan heb ik het nog niet gehad over de video met de prieelvogel die waarschijnlijk in een iets andere versie ook wel op youtube te vinden is en de andere werken…..maar die moet je zeker zelf gaan bekijken.

‘Only the Title Remains’
Germaine Kruip
Museum de Paviljoens, Almere

http://www.germainekruip.com/
http://www.depaviljoens.nl/

---