wordpress counter

Tacita Dean, Merce Cunningham, John Cage

Geplaatst: 14 juli 2010 | Auteur: | Onderwerp: film, installatie, moderne dans, performance, tentoonstelling, video | Tags: , , , , , , , | 1 reactie »

Tacita Dean, Merce Cunningham performs STILLNESS (in three movements)..., 2007

Tacita Dean werkte afgelopen jaren voor twee grote projecten samen met de invloedrijke Amerikaanse choreograaf Merce Cunningham. De uit 6 projecties opgebouwde presentatie: Merce Cunningham performs STILLNESS (in three movements) to John Cage’s composition 4’33″ with Trevor Carlson, New York City, 28 April 2007 (six performances; six films) is op dit moment nog te zien in het Guggenheim in New York. Tacita Dean benaderde Merce Cunningham voor dit werk met de vraag of hij een choreografie wilde maken en performen op de beroemde compositie 4’33″ van zijn overleden partner John Cage.

Een choreografie van de stilte dus, die door de stokoude Cunningham zelf wordt uitgevoerd. De documentatie van deze performance wordt gepresenteerd op zes schermen verspreid door de ruimte. Ieder scherm toont Cunningham gefilmd vanaf een ander standpunt en de projecties zijn steeds op een ander formaat, zodat de afgebeelde Merce Cunningham altijd op ware grootte te zien is. De performance is net als het originele stuk opgedeeld in 3 delen met een minimale verandering in houding terwijl de tijd wordt bijgehouden door Trevor Carlson, directeur van Cunninghams dans groep. De door Dean’s geregistreerde herinterpretatie lijkt in beeld te werken zoals het muziekstuk oorspronkelijk als geluid bedoeld was. In de ‘gecomponeerde stilte’ wordt het omgevingsgeluid de ‘muziek’.

Tacita Dean, Merce Cunningham performs STILLNESS... at Dia: Beacon, New York

In het werk van Dean lijken de minimale veranderingen, maar vooral de onbedoelde toevallige bewegingen van Cunningham, de choreografie te worden. Zijn ademhaling en het door de ouderdom trillen van zijn gezicht of handen worden onderdeel van het uitgevoerde stuk. Het werk speelt dan ook niet alleen in op het stuk van John Cage maar ook op de kwetsbaarheid van deze oude man en de relatie tot zijn overleden partner. Je zou de installatie ook als één groot portret kunnen zien. Op het laatste scherm zien we alleen het hoofd van Cunningham. Hij is dan zó dichtbij, schaamteloos kun je zijn indringende blik bekijken, de dunne gerimpelde huid met paarse aderen op zijn handen en zijn witte pluizige haar. Een tribute van een kunstenares aan een beroemde choreograaf, die hield van een beroemde componist.

Tacita Dean, Craneway Event, 2009

Craneway Event is Tacita Dean’s laatste film, die onlangs nog te zien was bij Frith Street Gallery in Londen en ook tijdens het Holland Festival in Amsterdam werd vertoond. Het is een 1 uur en 48 minuten duurende 16mm film die drie dagen van repetities laat zien van Merce Cunningham en zijn dansgroep in een oude Ford-fabriek in Richmond, Californië. In rustige shots laat de film niet alleen de dansers en choreograaf aan het werk zien, maar laat het je blik ook constant afdwalen naar de omgeving: de prachtige fabriekshal, met een grid van ramen die van vloer tot plafond reiken en die een weids uitzicht bieden aan de haven. Een binnen en buitenwereld, die zo nu en dan elkaar raken. Op onbewaakte ogenblikken lijkt opeens een voorbijvarende boot bij de choreografie te horen, of blijft je blik hangen aan een figuur die buiten zijn auto staat leeg te laden. Een binnengedrongen duif, trippelt rusteloos over de dansvloer terwijl de zon, die langzaam ondergaat, voor steeds scherpere schaduwen zorgt. Af en toe laat de camera een strekkende danser zien. Of zien we de groep gemoedelijk kletsend tussen de bedrijven door. Toevalligheden worden onderdeel van een spel, waar je als toeschouwer hoe dan ook in wordt meegesleept.

Tacita Dean, Craneway Event, 2009

Tijdens de montage van Craneway Event, in de zomer van 2009 komt Merce Cunningham vrij onverwachts te overlijden, in de korte tekst die verscheen bij de tentoonstelling in Frith Street verteld Tacita Dean hierover:

When Merce died on July 26th , I had just begun editing Craneway Event. It immediately left me with an absence, which I filled initially by watching recordings of Merce dancing in his youth or chatting in interviews. When I returned to the film, I realised that I was in the unique position of still being able to work with him and to create something new, not only about him, but also with him. Although I lost the pleasure of imagining him watching the film, I gained a different sort of Muse. Merce’s joy in the process was steadfastly there and his enthusiasm seemed to have a directional force. I began to feel that Merce had set up the components that make up the film – the building, the dancers, the light, the ships and the birds, because he knew they would not fail him in absentia. (Tacita Dean)

Hoe meer ik kom te weten over het werk en de personen die er in voorkomen, hoe meer dingen ik erin ontdek. Ook Craneway Event is vooral een liefdevol eerbetoon. Ik geef toe dat ik geen danskenner ben, voor mij blijven vooral de pure, menselijke kanten van beide film-installaties me het meest bij en raakt het werk mij daarbij ook zonder alle extra kennis.

John Cage en Merce Cunningham

Uiteindelijk brengen beide werken, die vooral ook over ‘observeren’ en ‘het toeval’ lijken te gaan, je ook terug bij de vrolijke John Cage. Op internet zijn verschillende mooie interviews en filmpjes te zien.

John Cage – Water Walk

John Cage performing Water Walk on TV game show I’ve got a secret in 1960, while being set up as something of a freakshow the presenter still goes to great lengths to convince the audience that Cage is ‘serious’. Cage handles the occasion with a light touch and a good sense of humour, when the presenter warns Cage that while the audience are “nice people … some of them are going to laugh, is that alright?” He replies with a winning smile: “Of course I consider laughter preferable to tears.”

John Cage about silence:

John Cage, 4’33″ (Live on BBC 4)

Chance Conversations: An Interview with Merce Cunningham and John Cage:

http://en.wikipedia.org/wiki/Tacita_Dean
http://en.wikipedia.org/wiki/Merce_Cunningham
http://en.wikipedia.org/wiki/John_Cage


One Comment on “Tacita Dean, Merce Cunningham, John Cage”

  1. 1 marijn said at 19:33 on juli 18th, 2010:

    Dit lijkt me ook een mooie tentoonstelling:
    http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2010/jul/10/john-cage-composer-drawings-exhibition

    via chmkoome


Leave a Reply