Het voorstelbaar maken van het onvoorstelbare

Na de voorstelling 'Kamp' van Hotel Modern

Afgelopen zaterdag na een theatervoorstelling in Frascati, gaat een groot deel van het publiek niet weg. Bovenin de zaal blijven veel mensen zitten en onderaan blijven mensen staan om te kijken naar het decor dat de theatergroep Hotel Modern voor deze voorstelling gemaakt heeft. De theatermakers nodigden het publiek daartoe uit, om het decor te komen bekijken en ook met hen na te praten, vragen te stellen. Hotel Modern heeft een voorstelling gemaakt waarbij het ongepast voelt die te belonen met een staande ovatie. Maar het blijven zitten van de mensen bovenin de zaal en de mensen die voorin komen kijken, zonder al teveel lawaai, is op deze avond bij deze voorstelling het meest passende equivalent van een staande ovatie.

Lees de rest van dit bericht »

Jefre Cantu-Ledesma – Visiting This World

Jefre Cantu-Ledesma in Haarlem

Mooi optreden gisteren in De Hallen Haarlem van Jefre Cantu-Ledesma. Met een zorgvuldig gedoseerd, hard en vol geluid dat fysiek voelbaar de ruimte vulde. Ambient-drone, drone-core, drone-gaze. Muziek om bij op de vloer te gaan liggen en je ogen te sluiten.

Lees de rest van dit bericht »

Matt Mullican – Birth to Death List

Een schitterend, maar tegelijkertijd angstaanjagend en beklemmend werk vind ik Matt Mullican’s Birth to Death List (1973). Waarin Mullican zich momenten uit het leven van een vrouw ‘voorstelt’. Zonder onderscheid worden ‘belangrijke’ gebeurtenissen maar ook dagelijkse observaties ritmisch opgesomd. Misschien maakt juist die combinatie het werk zo algemeen en daarom angstaanjagend. Hoewel ik er onlangs pas achterkwam dat het eigenlijke werk wel degelijk een vorm en handschrift kent (het is oorspronkelijk een geschreven lijst op 3 onder elkaar gehangen vellen) vind ik het mooie dat je het werk eigenlijk altijd en overal tot leven kunt brengen door het simpelweg aan jezelf voor te lezen, stil, in jezelf of hardop.

Lees de rest van dit bericht »

Herb & Dorothy

Screenshot Herb & Dorothy

Dinsdag 14 februari werd de prachtige documentaire ‘Herb & Dorothy’ uitgezonden bij Avro’s close-up. Herbert en Dorothy Vogel zijn Amerikaanse verzamelaars. Met een heel bescheiden inkomen hebben ze een zeer omvangrijke en indrukwekkende verzameling van minimalistische en conceptuele kunst opgebouwd. Ze bezochten kunstenaars vaak in het atelier en maakten daar hun keuzes. Het moest wel in een taxi vervoerd kunnen worden en in hun appartement passen. Als je een beetje een naar gevoel in je buik hebt van die hele kunstbeursestafette is dit zeker een goed medicijn.

http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1240265

Roman Wolgin – ‘Denying everything is the essence of my nature’

Roman Wolgin, Zonder titel

Een bescheiden, maar indrukwekkende tentoonstelling van de in Nederland woonachtige Rus Roman Wolgin is op dit moment nog te zien in Heden, Den Haag. Na de opening, ruim een maand geleden, werd mijn enthousiasme om een stukje te schrijven steeds getemperd door een gevoel van onvermogen om de ‘veelomvattendheid’ van zijn werk op een waardige manier over te brengen. Niet vaak zag ik een schilder/tekenaar die een scala aan onderwerpen, stijlen en technieken zo virtuoos en subliem door elkaar heen weet te gebruiken. Wolgin doet dit op een manier waarbij het lijkt of zijn leven ervan afhangt. Het maakt hem volkomen ongrijpbaar. Lees de rest van dit bericht »

Marijn van Kreij: ‘Blijven hangen in de tekenactie’

Een kijkje in het atelier van Marijn van Kreij

Voor zijn aankomende boek en tentoonstelling How to Look Out schreef ik een uitgebreid interview met Marijn van Kreij. Vantevoren vroeg ik me af of het anders zou zijn om een vriend te interviewen. ‘Bij jou kan ik me niet verschuilen,’ had Marijn grinnikend gezegd, half hopend, half vrezend voor de kritische eerlijkheid die vrienden nog maar net van elkaar verdragen. Maar in zijn atelier aan de rand van de Nieuwe Meer hadden we bovenal twee openhartige gesprekken, waarbij alle kanten van zijn werk konden worden verkend.

De volgende alinea’s zijn een gedeelte van het interview en hebben betrekking op het zwarte vierkant van Ad Reinhardt, over wie Marijn op deze plek al eerder schreef, en de ‘automatische tekeningen’ die typerend zijn voor zijn werkwijze.

Lees de rest van dit bericht »

Field Experiments / Landfall (Hiryczuk/Van Oevelen)

Hyriczuk/Van Oevelen: Shadow_Light_Reflection

In Galerie De Expeditie is deze maand nog de tentoonstelling Field Experiments te zien van het kunstenaarsduo Hyriczuk/Van Oevelen. En als toegift is daar dan ook hun project Landfall in boekvorm te zien – een extra mooie aanleiding voor een royaal bezoek aan de galerie.

Lees de rest van dit bericht »

Woestijnmuziek (Voetnoot)

Als voetnoot bij voorgaand bericht een video die ik dit voorjaar opnam in Anza-Borrego Desert State Park in het zuiden van Californië. Ik reed alleen over een nagenoeg lege weg en in het vacuüm tussen de bewoonde wereld en mijn tent probeerde ik uit welke muziek het best bij het landschap paste. Ik probeerde eerst Kunst der Fuge van Bach. Onmiddellijk werd duidelijk dat deze primordiale woestijnvlaktes en de rationale Europese cello- en klavecimbelmuziek elkaar totaal niet verdroegen. Bach mag dan aan de basis staan van de Europese muziekgeschiedenis, zijn composities zijn allesbehalve primordiaal – en deze dissonante luisterervaring verdraaide in één klap het hardnekkige Europese denkbeeld over Amerika als een cultuur- en geschiedenisloze beschaving.

Lees de rest van dit bericht »

De stilte van Mashajekhi

Uitvoering van Nader Mashajekhi in Teheran, 2008

Een paar jaar terug woonde ik een uitvoering bij van hedendaagse klassieke muziek in Teheran. Een jongen die we niet kenden loodste ons ongevraagd over de campus van de universiteit, die niet zomaar toegankelijk was. Pas in de zaal, toen hij ons geweldige balkonplekken had bezorgd, konden we vragen: ‘Waarom doe je dit eigenlijk?’ ‘Jullie zijn toch de gasten van meneer Mashajekhi?’ Hij ontdekte al gauw dat we de Iraanse componist niet eens kenden en haastte zich terug naar het hek. Ons liet hij met een glimlach zitten. Van de uitvoering herinner ik me niet veel, behalve de percussie en het dubbele portret van de beide ayatollahs, hoog boven het podium in een apart spotlicht. Steeds werd mijn blik erheen getrokken. Zolang Khomeini me aankeek, kon ik niet van de muziek genieten – alleen denken: dit is vast Entartete Kunst.

Lees de rest van dit bericht »

Stevie

Stevie en Steve James

Tijdens zijn studie besluit Steve James vrijwilligerswerk te doen als zogenaamde Big Brother. Deze organisatie koppelt (jong) volwassenen aan probleemkinderen om elke week een dag met hen door te brengen en als ‘grote broer’ een soort rolmodel te zijn. Zo kwam James in contact met de toen 11-jarige Stevie Fielding, een hyperactieve jongen uit een verknipt gezin. Als filmmaker zoekt Steve James in 1995 Stevie weer op nadat hij hem 10 jaar uit het oog verloren was, Stevie is dan 24 jaar.

At the time, I thought ‘Stevie’ could be an ‘oblique film mystery’ – a search to discover not only what had happened to him over the past ten years, but to understand the forces that had shaped his entire life.

Lees de rest van dit bericht »

Droogte

Cuates de Australia in het noordoosten van Mexico

De film Drought (Cuates de Australia) van Everardo González, die op IDFA zijn première beleeft, gaat over een coöperatieve ranch in de woestijn van Mexico. Er wonen ongeveer 140 mensen. Samen met hun vee moeten ze zien te overleven van twee slinkende bronnen. Wanneer die droogvallen trekken ze weg. Het vee blijft achter en bezwijkt langzaam van de uitdroging. Na een paar flinke onweersbuien keert iedereen weer terug, ook al herhaalt de exodus zich jaarlijks en liggen de armzalige huisjes in een prairie zonder wegen, 150 kilometer van de dichtstbijzijnde stad. Waarom blijven ze niet weg? ‘It has to do with belonging,’ verklaart de regisseur droog tijdens de Q&A. Hij doet geen moeite het verhaal aanstekelijker te maken dan het is, en dat siert hem.

Lees de rest van dit bericht »

‘Le joli Mai’ van Chris Marker

Still uit ‘Le joli Mai’: soldaat en geliefde

IDFA vertoont elk jaar wel een film die praktisch onvindbaar, onzichtbaar is; de paradox wil dat juist in die gevallen de zalen matig gevuld zijn. Dit jaar gaat het om Le joli Mai van Chris Marker, een van zijn minder bekende films, die hij schoot terwijl hij aan La Jetée werkte. Op dvd niet verkrijgbaar, en in Europa schijnt maar een 35mm kopie van deze film te bestaan. Het is een schijnbaar uit de losse pols gemaakt tijdsdocument van Parijs in ’62 en ’63, waarin straatbeelden bij een essayistische voice-over worden afgewisseld met ontwapenende interviews met passanten.

Lees de rest van dit bericht »

Donald Judd en Marfa

Chinati Foundation. Achterin Judds sculpturen, rechts de ‘Artillery Shed’

In het begin van de jaren ’70 verbleef Donald Judd enkele zomers in Marfa. Hij was toen al een bekende kunstenaar, gevestigd in New York, maar de aard en het tempo van de kunstwereld waarin hij meedraaide troffen hem als ‘only show and monkey business.’ Hij was op zoek naar een plek die qua landschap, ligging, bevolkingsdichtheid en architectuur geschikt was om zijn werk en dat van enkele bevriende kunstenaars te installeren – niet tijdelijk, maar permanent. ‘Mijn werk en dat wat ik verzameld heb van mijn tijdgenoten is niet gemaakt om bezit te zijn. Het is simpelweg kunst. Ik wil dat het werk dat ik heb zo blijft. Het is niet op de markt, niet te koop, niet onderhevig aan de onwetendheid van het publiek, niet beschikbaar voor perversie.’ (In defense of my work, 1977)

Lees de rest van dit bericht »

Marlene Dumas: ‘Mijn vorming gun ik elk talent’

Marlene Dumas: De vraag moet niet zijn wat gaan wij nu doen, maar wat vinden wij van de oorzaken van de bezuiniging? Het lijkt erop dat door verdachtmaking en minachting in kunst een zondebok is gevonden, een afleidingsmanoeuvre om de ware aard van de kredietcrisis te vergeten. We kwamen niet in een crisis omdat er te veel kunstenaars en instellingen zijn, maar omdat de financiële sector te veel risico’s heeft genomen met geld van anderen. Ik heb steun aan de kunsten nooit als een recht beschouwd, wel als een voorrecht. Bevoorrecht is een gemeenschap die waardering heeft voor dat waarvan de kwaliteit niet direct zichtbaar is. De afwegingen die gemaakt zijn bij de bezuinigingen zijn desastreus voor een gezonde ontwikkeling van de cultuur. Want wanneer men onkunde als winst beschouwt, verarmt een beschaving. Onze democratie is ook ingericht om impopulaire zaken te beschermen.

Lees de rest van dit bericht »

Het leven als self-fulfilling prophecy

Marina (7) in ‘Born in the USSR: 21 Up’

Kan een mens ooit echt veranderen? Het is een centrale vraag in de sleutelromans van J.J. Voskuil, en daarin wordt hij steeds opnieuw negatief beantwoord. In Voskuils ogen lijken mensen bepaald: ze hebben een kern die onveranderlijk is, die zorgt dat ze, als puntje bij paaltje komt, steeds op een vergelijkbare manier reageren. Hoewel ik erg van zijn werk hou voel ik op dit punt altijd een bepaalde weerstand. Ligt iemands persoonlijkheid dan vast? Heeft het leven dan zo weinig invloed? Een goede manier om daarachter te komen is door de Up Series te kijken, de sociologische documentairecyclus van Michael Apted, die inmiddels verschillende lokale varianten kent. Zo werd de Russische versie, Born in the USSR, gisteren vertoond op de Dutch Doc Days in Utrecht.

Lees de rest van dit bericht »